Þegar það var ólöglegt að spinna

Upphaf spuna á leiksviði er oft rakið til Commedia dell’arte, sem var vinsælt á Ítalíu frá 16. öld. Uppruna þess listforms sem víðast hvar í dag er kallað „improv“ eða „impro“ má rekja til tveggja helstu strauma: annars vegar til Violu Spolin í Bandaríkjunum og hins vegar til Keith Johnstone í Bretlandi. Viola Spolin vann á fjórða áratug síðustu aldar í WPA (Works Progress Administration), verkefnum sem áttu að hjálpa innflytjendum að aðlagast bandarísku samfélagi. Markmiðið var meðal annars að brjóta niður félagslegar hindranir, hjálpa fólki að tjá sig á nýju tungumáli, byggja upp sjálfstraust og skapa tengsl milli fólks úr ólíkum menningarheimum.

Viola þróaði leikhúsleiki til að hjálpa börnum innflytjenda í Bandaríkjunum að líða betur í eigin skinni og aðlagast nýju umhverfi. Spuni var því í upphafi nýttur í Bandaríkjunum sem félagslegt verkfæri til að hjálpa fólki úr ólíkum menningarheimum að eiga samskipti og aðlagast.

Sonur hennar, Paul Sills, prófaði seinna leiki móður sinnar með samnemendum sínum við Háskólann í Chicago. Þau stofnuðu The Compass Players, sem oft eru taldir fyrsti nútíma spunahópur Bandaríkjanna og lögðu grunn að The Second City (1959), sem varð eitt áhrifamesta spunaleikhús heims. Amy Poehler, Matt Walsh, Matt Besser og Ian Roberts lærðu spuna í Chicago og stofnuðu Upright Citizens Brigade (UCB) leikhúsið í New York 1996.

Spuni á sviði var beinlínis ólöglegur í Englandi þar til árið 1968, þegar The Theatres Act afnam þá ritskoðun sem krafðist þess að allar leikhúsuppsetningar fengju fyrirfram samþykki frá Lord Chamberlain. Fyrir þann tíma gátu leikstjórar og leikarar lent í vandræðum ef þau fóru út fyrir samþykkta handritsútgáfu, til dæmis með spuna á sviði.

Breski leikhúsfræðingurinn Keith Johnstone reyndi að komast hjá ritskoðuninni með því að kalla spunasýningar „vinnustofur“ eða „æfingar“. Hann flutti síðar til Kanada og varð upphafsmaður leikhússports, sem flokkast sem stuttspuni og margir þekkja úr sjónvarpsþáttunum Who’s Line Is It Anyway?

Í Bandaríkjunum hefur langspuni notið mikilla vinsælda. Þar búa spunaleikarar til heila sýningu á staðnum og styðjast oft við ákveðna strúktúra, til dæmis Haraldinn (e. The Harold), sem Del Close þróaði á áttunda áratug síðustu í samstarfi við Charna Halpern.

---

Í kjarna sínum snýst spuni um að skapa eitthvað frá grunni, án þess að hafa ákveðið neitt fyrirfram. Orðið improvisation er dregið af latneska orðinu improvisus, sem þýðir hið ófyrirséða eða hið óvænta.

Þegar Dr. Martin Luther King Jr. sagði „I have a dream“ í einni áhrifamestu ræðu sögunnar árið 1963, var sá hluti ræðunnar í rauninni spuni. Hann var að lesa upp fyrirfram skrifaða ræðu þegar Mahalia Jackson kallaði úr mannfjöldanum: „Tell them about the dream, Martin!“ Þá lagði King frá sér handritið og hóf að lýsa draumi sínum um réttlæti og frelsi. Þessi innblásnu viðbrögð við aðstæðum höfðu áhrif um allan heim.

Spuni hefur lengi verið notaður sem verkfæri til að gera tilraunir, æfa, uppgötva og skapa nýtt efni, í tónlist, dansi, leiklist og víðar. Í dag nýtur hann vaxandi vinsælda um allan heim og er notaður í skólastofum, á vinnustöðum, í teymisvinnu og leiðtogaþjálfun, jafnt sem á heilbrigðis- og meðferðastofnunum.

Spuni er ekki aðeins klassískt listform. Hann er líka aðferð til að mæta hinu óvænta og öflugt verkfæri til að skilja samtímann og uppgötva nýjar leiðir fram á við.